तापमानाचा डाळिंबाला फटका; माण तालुक्यात वाढत्या उन्हामुळे आणि पाणीटंचाईमुळे शेतकरी संकटात

स्थैर्य, सातारा, दि 20 : माण तालुक्यातील डाळिंब उत्पादक शेतकरी सध्या वाढते तापमान आणि पाणीटंचाईच्या दुहेरी संकटाचा सामना करत आहेत. यंदा मार्च महिन्यापासूनच तापमानात मोठी वाढ झाल्याने डाळिंब फळबागांवर याचा अत्यंत विपरीत परिणाम दिसून येत आहे. फळांची सेटिंग, झाडांची वाढ आणि गुणवत्ता यांवर उष्णतेचा मोठा फटका बसत आहे.

सध्याची परिस्थिती आणि शेतकऱ्यांसमोरील आव्हाने:

• बागांना आच्छादन (Crop Cover) आणि वाढता खर्च: फळे आणि झाडांना थेट उन्हाचा तडाखा बसू नये यासाठी शेतकरी बागांवर ‘क्रॉप कव्हर’ टाकत आहेत. मात्र, अचानक मागणी वाढल्याने याचे दर कडाडले आहेत. यासोबतच खते, औषधे आणि कीडनाशकांच्या किमतीही वाढल्याने बागांचे व्यवस्थापन करणे अत्यंत खर्चिक झाले आहे.

  

• फळांवर होणारा परिणाम: शेतकरी धनश्री शिंदे यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, उष्णतेमुळे डाळिंबाच्या फळांचा आकार लहान राहणे, सालीला तडे जाणे आणि फळांवर डाग पडून गुणवत्ता घसरणे यांसारख्या समस्या वाढल्या आहेत.

• रोगराई आणि परागीकरणातील अडथळे: उन्हामुळे मधमाश्यांचा वावर कमी झाल्याने परागीकरण प्रक्रियेत अडथळे येत आहेत आणि फळांच्या सेटिंगवर परिणाम होत आहे. तसेच, डाळिंब उत्पादकांसाठी डोकेदुखी ठरणारा ‘तेलकट रोग’ पुन्हा डोके वर काढत आहे.

• मजुरांची तीव्र टंचाई: मुकादम अनिल जाधव यांनी सांगितले की, गेल्या दोन-तीन वर्षांत डाळिंबाच्या बागा वाढल्याने कामाचा ताण वाढला आहे. मात्र, कडक उन्हामुळे मजूर कामावर येत नसल्याने छाटणी, फवारणी व तणनियंत्रणासाठी मजुरांची तीव्र कमतरता भासत आहे.

तज्ज्ञांचा आणि मार्गदर्शकांचा सल्ला:

या परिस्थितीवर मात करण्यासाठी कृषी मार्गदर्शक उद्धव करे यांनी शेतकऱ्यांना खालील महत्त्वाच्या उपाययोजना सुचवल्या आहेत:

• बागेत ठिबक सिंचनाचा आणि पाण्याचा अत्यंत योग्य वापर करावा.

• बाष्पीभवन रोखण्यासाठी मल्चिंग, क्रॉप कव्हर आणि सेंद्रिय खतांचा जास्तीत जास्त वापर करावा.

• सूक्ष्म अन्नद्रव्यांची वेळेवर फवारणी करावी.

• हवामानाचा अचूक अंदाज घेऊनच बहार व्यवस्थापन करावे, जेणेकरून संभाव्य नुकसान काही प्रमाणात नक्कीच कमी करता येईल.