शेतकऱ्यांनी बीजप्रक्रिया करूनच पेरणी करावी; कृषी विभागाचे आवाहन

स्थैर्य, सातारा, दि. २४ जून : ‘एल निनो’च्या पार्श्वभूमीवर निर्माण होणारे हवामानातील बदल आणि कीड-रोगांचा वाढता प्रादुर्भाव टाळण्यासाठी शेतकऱ्यांनी पेरणीपूर्वी ‘बीजप्रक्रिया’ नक्की करावी, असे आवाहन सातारा जिल्ह्याच्या कृषी अधीक्षक भाग्यश्री फरांदे यांनी केले आहे. मागील काही वर्षांपासून सोयाबीनवरील येलो मोझाईक, गोगलगाय, लष्करी अळी, हुमणी आणि विविध पिकांवरील मर रोगामुळे पिकांचे मोठे नुकसान होत आहे. यावर नियंत्रण मिळवण्यासाठी एकात्मिक व्यवस्थापन आणि बीजप्रक्रिया अत्यंत आवश्यक आहे.

बीजप्रक्रिया म्हणजे काय?

बियाणे पेरण्यापूर्वी त्याला विविध बुरशीनाशके, कीटकनाशके आणि जैविक औषधे लावण्याची प्रक्रिया म्हणजे बीजप्रक्रिया होय. ही अतिशय कमी खर्चाची परंतु पिकांच्या संरक्षणासाठी अत्यंत प्रभावी पद्धत आहे.

बीजप्रक्रियेचे प्रमुख फायदे

• माती आणि बियाण्यातून पसरणाऱ्या रोगांपासून पिकांचा बचाव होतो.

  

• बियाणांची उगवण आणि अंकुरण क्षमता लक्षणीयरीत्या सुधारते.

• रोपे अधिक निरोगी आणि जोमदार होतात.

• खतांची उपलब्धता वाढून त्यांचा पिकांकडून कार्यक्षम वापर होतो.

• हवामानातील बदल आणि कीड-रोगांना तोंड देण्याची पिकांची नैसर्गिक क्षमता वाढते.

बीजप्रक्रिया करण्याची योग्य वेळ

बीजप्रक्रिया करण्याची पद्धत आणि कृती

• पूर्व तयारी: बीजप्रक्रियेसाठी बियाणे एका स्वच्छ प्लास्टिक कागदावर किंवा ताडपत्रीवर पसरवून घ्यावे.

• प्रक्रिया: कृषी विभागाच्या शिफारशीनुसार बुरशीनाशक, कीटकनाशक किंवा जैविक औषध बियाणांवर टाकावे. औषध पावडर स्वरूपात असल्यास पाण्याचा हलकासा शिंतोडा द्यावा.

• काळजी: हातमोजे घालून दोन्ही हातांनी किंवा प्लास्टिकच्या पिशवीत बियाणे भरून हलक्या हाताने घोळावे, जेणेकरून प्रत्येक दाण्याला औषधाचा एकसमान पातळ थर बसेल.

• सुकावणे: प्रक्रिया केलेले बियाणे उन्हात न वाळवता सावलीत १ ते २ तास कोरडे होऊ द्यावे आणि त्यानंतरच पेरणीसाठी वापरावे.

महत्त्वाची टीप (बीजप्रक्रियेचा योग्य क्रम):

बीजप्रक्रिया करताना विशिष्ट क्रम पाळणे अत्यंत गरजेचे आहे. सर्वात प्रथम बुरशीनाशक, त्यानंतर कीटकनाशक आणि सर्वांत शेवटी जैविक औषधांची प्रक्रिया करावी. रासायनिक बीजप्रक्रिया केल्यानंतर साधारण ३ ते ४ तासांनंतरच जैविक संवर्धकाची प्रक्रिया करावी.

English Headline: