राज्य सरकारची नवी योजना: प्रगतशील शेतकरी बनणार ‘शेतकरी मित्र’; मुख्यमंत्री फडणवीसांच्या मान्यतेनंतर होणार अंमलबजावणी!

हवामान बदल आणि वाढत्या उत्पादन खर्चावर मात करण्यासाठी राज्य सरकार ‘प्रगतशील शेतकरी ते शेतकरी मित्र’ ही नवीन लोकचळवळ राबवणार आहे. या योजनेंतर्गत अनुभवी आणि यशस्वी शेतकरी आता इतर शेतकऱ्यांना आधुनिक शेतीचे धडे देणार आहेत.

स्थैर्य, राजाळे, दि. ६ मे, सुजित निंबाळकर : भारतीय शेती सध्या एका मोठ्या बदलाच्या उंबरठ्यावर उभी आहे. हवामान बदल, वाढता उत्पादन खर्च आणि बाजारपेठेतील अनिश्चितता यांमुळे शेती करणे दिवसेंदिवस अधिकाधिक आव्हानात्मक बनत चालले आहे. अशा परिस्थितीत सरकारी अधिकारी किंवा केवळ कागदी माहितीपेक्षा, प्रत्यक्षात शेतात घाम गाळून यश मिळवलेल्या अनुभवी शेतकऱ्याचा सल्ला सामान्य शेतकऱ्याला अधिक मोलाचा आणि विश्वासार्ह वाटतो. शेतकऱ्यांची हीच नस ओळखून राज्य सरकारने आता ‘प्रगतशील शेतकरी ते शेतकरी मित्र’ ही नवी आणि महत्त्वपूर्ण संकल्पना राबवण्याचे ठरवले आहे.

■ काय आहे ‘शेतकरी मित्र’ योजना?

ज्या प्रगतशील शेतकऱ्यांनी आधुनिक तंत्रज्ञान, ठिबक सिंचन, सेंद्रिय शेती किंवा गटशेतीच्या माध्यमातून शेतीत स्वतःची प्रगती साधली आहे आणि भरघोस यश मिळवले आहे, अशा शेतकऱ्यांची निवड आता ‘शेतकरी मित्र’ म्हणून केली जाईल. हे शेतकरी मित्र त्यांच्या परिसरातील इतर शेतकऱ्यांना प्रत्यक्ष त्यांच्या बांधावर जाऊन भेटी देतील, प्रात्यक्षिके दाखवतील आणि शेतीविषयक सखोल मार्गदर्शन करतील.

■ या योजनेचे मुख्य फायदे:

• अनुभवाचे आदानप्रदान: कृषी सहाय्यकांपेक्षा एक अनुभवी शेतकरी स्थानिक भाषेत आणि अत्यंत सोप्या, व्यावहारिक पद्धतीने तांत्रिक गोष्टी इतर शेतकऱ्यांना समजावून सांगू शकतो.

• आधुनिक तंत्रज्ञानाचा प्रसार: कृषी क्षेत्रातील नवीन ड्रोन तंत्रज्ञान, नॅनो युरियाचा वापर आणि हवामान आधारित शेतीची अद्ययावत माहिती गावपातळीवर सहज पोहोचेल.

  

• उत्पन्नात वाढ: योग्य वेळी योग्य मार्गदर्शन मिळाल्यामुळे खते व औषधांचा अनावश्यक वापर टळून उत्पादन खर्च कमी होईल आणि शेतकऱ्यांचा नफा वाढण्यास मदत होईल.

• आत्मविश्वास वाढवणे: जेव्हा एखादा शेजारी शेतकरी आधुनिक पद्धतीने यशस्वी झालेला दिसतो, तेव्हा साहजिकच परिसरातील इतर शेतकऱ्यांचाही आधुनिक शेतीवरील विश्वास वाढतो.

■ ‘प्रगतशील शेतकऱ्यांची’ भूमिका:

या योजनेत शेतकरी मित्र हे केवळ सल्लागार नसून ते एक ‘रोल मॉडेल’ म्हणून काम करतील. ते बीजप्रक्रियेपासून ते काढणीपश्चात व्यवस्थापनापर्यंत आणि त्यानंतर बाजारपेठेतील विक्री कौशल्यापर्यंतच्या सर्व टप्प्यांवर मार्गदर्शन करतील. यामुळे सरकारी कृषी यंत्रणा आणि सर्वसामान्य शेतकरी यांच्यातील दुवा अधिक मजबूत होणार आहे. ‘शेतकरी मित्र’ ही केवळ एक योजना नसून ती शेतीला समृद्धीकडे नेणारी एक लोकचळवळ ठरू शकते, असा विश्वास कृषी तज्ज्ञांकडून व्यक्त होत आहे.

■ अंमलबजावणी आणि मुख्यमंत्र्यांच्या मान्यतेची प्रतीक्षा:

कृषी विभागातील वरिष्ठ अधिकाऱ्यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, हा प्रस्ताव सध्या प्राथमिक टप्प्यावर आहे. शेतकरी मित्र या पदावर नियुक्त होणाऱ्या व्यक्तीला शासनाकडून ठराविक मानधनही देण्यात येणार आहे. यासाठी मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांची मान्यता घेतल्यानंतर हा प्रस्ताव वित्त विभागाकडे मंजुरीसाठी पाठवला जाईल. जोपर्यंत मुख्यमंत्री फडणवीस या प्रस्तावाला हिरवा कंदील दाखवत नाहीत, तोपर्यंत हा प्रस्ताव कृषी विभागाकडेच राहील.

शेतकरी मित्र संकल्पनेसाठी आर्थिक तरतूद करावी लागणार असल्याने, हा प्रस्ताव मंत्रिमंडळ बैठकीसमोर चर्चेसाठी जाईल किंवा थेट विभागाच्या पातळीवर शासन आदेश (GR) काढून यंदाच्या खरीप हंगामातच ‘शेतकरी मित्र’ नियुक्त केले जाण्याची शक्यता आहे.

■ तालुका कृषी अधिकारी करणार अर्जांची छाननी:

शेतीतील अनेक नवनवीन प्रयोग केवळ माहितीअभावी इतर शेतकऱ्यांपर्यंत पोहोचत नाहीत. तसेच, अनेक प्रयोगशील शेतकरी कृषी विभागाच्या पुरस्कारांसाठी अर्जही करत नाहीत, त्यामुळे त्यांचे यशस्वी प्रयोग जगासमोर येत नाहीत. ही अडचण दूर करण्यासाठी अशा सर्व प्रयोगशील शेतकऱ्यांना या मोहिमेत सामावून घेतले जाणार आहे. या प्रगतशील शेतकऱ्यांनी केलेले अर्ज तालुका कृषी अधिकारी (Taluka Krushi Adhikari) यांच्याकडून छाननी करून त्यांची अंतिम निवड केली जाणार आहे.