आपली जनगणना, आपला विकास: महाराष्ट्रात १ ते १५ मे दरम्यान ‘स्व-गणना’; डिजिटल जनगणनेसाठी पोर्टलवर माहिती कशी भरावी? जाणून घ्या…

भारतात आगामी २०२७ ची जनगणना लवकरच डिजिटल माध्यमातून सुरू होत आहे. महाराष्ट्रात १ ते १५ मे दरम्यान ‘स्व-गणने’चा (Self-enumeration) पर्याय उपलब्ध असणार आहे. पोर्टलवर माहिती कशी भरावी आणि त्याचे नियम काय आहेत, याबाबतची सविस्तर माहिती.

स्थैर्य, फलटण, दि. १ मे : “आपली जनगणना, आपला विकास” या महत्त्वपूर्ण उद्देशाने भारतात आगामी २०२७ ची जनगणना लवकरच सुरू होणार आहे. यंदाची ही जनगणना अत्यंत विशेष असणार आहे, कारण ती प्रथमच ‘डिजिटल’ साधनांचा वापर करून राबवली जाणार आहे. ही जनगणनेची प्रक्रिया प्रामुख्याने दोन टप्प्यांत पार पडणार आहे.

■ जनगणनेचे दोन मुख्य टप्पे:

पहिला टप्पा (घरयादी व घरगणना कार्य): यामध्ये प्रत्येक घराची यादी तयार करून कुटुंबांची मोजणी केली जाईल.
दुसरा टप्पा (लोकसंख्या गणना): या दुसऱ्या टप्प्यात प्रत्यक्ष लोकसंख्येची गणना केली जाईल.

■ ‘स्व-गणना’ (Self-Enumeration) सुविधा आणि कालावधी:

पहिल्या टप्प्यात माहिती संकलनासाठी प्रगणक तुमच्या घरी येतीलच, पण नागरिकांना ही माहिती स्वतःहून ‘स्व-गणना पोर्टल’ (https://se.census.gov.in/) द्वारे भरण्याची विशेष सुविधा उपलब्ध करून देण्यात आली आहे. स्व-गणना ही एक विशेष सुविधा असून, ती घरयादी कार्य सुरू होण्याच्या १५ दिवस आधी उपलब्ध होईल.

महाराष्ट्रासाठी जनगणनेचे वेळापत्रक:

स्व-गणनेचा कालावधी: १ मे ते १५ मे.
प्रगणकांद्वारे माहिती संकलन (HLO प्रक्रिया): १६ मे ते १४ जून. (या प्रक्रियेत घराची स्थिती, उपलब्ध सोयीसुविधा आणि मालमत्तेशी संबंधित एकूण ३३ प्रश्न विचारले जातील.)

■ स्व-गणनेसाठी काही महत्त्वाचे नियम व नोंदी:

प्रत्येक कुटुंबासाठी फक्त एकच मोबाईल क्रमांक वापरता येईल.
एकदा नोंदणी झालेला मोबाईल क्रमांक दुसऱ्या कोणत्याही कुटुंबासाठी वापरता येणार नाही.
ही नोंदणी ‘कुटुंबप्रमुखाच्या’ वतीने केली जावी.
अत्यंत महत्त्वाचे म्हणजे, एकदा नोंदणी पूर्ण झाल्यानंतर ‘कुटुंबप्रमुखाचे नाव’ नंतर बदलता येणार नाही.

■ पोर्टलवर माहिती कशी भरावी? (सोपी प्रक्रिया):

लॉगिन: सर्वप्रथम ‘SE पोर्टल’ उघडा, तुमचे राज्य निवडा आणि स्क्रीनवर दिसणारा कॅप्चा (Captcha) भरा.
प्रवेश: स्वागत स्क्रीनवरील दिलेल्या सूचना वाचून ‘Ok’ वर क्लिक करा.
वैयक्तिक तपशील: यानंतर कुटुंबप्रमुखाचे नाव, मोबाईल नंबर आणि ईमेल आयडी भरा.
पडताळणी: तुमची सोयीची भाषा निवडा आणि मोबाईलवर आलेला ओटीपी (OTP) भरून ‘Verify’ करा.
स्थान निश्चिती: नकाशावर (Map) तुमचा जिल्हा निवडा आणि लाल रंगाचा मार्कर तुमच्या घराच्या अचूक जागेवर ओढा. त्यानंतर ‘जतन करा आणि पुढे जा’ यावर क्लिक करा.
प्रश्नावली: घराशी संबंधित विचारलेल्या ३३ प्रश्नांची अचूक उत्तरे द्या. (नावासाठी तुम्ही व्हॉइस टायपिंग किंवा आभासी कीबोर्डचा वापर करू शकता).
पुनरावलोकन: भरलेली सर्व माहिती एकदा नीट तपासून घ्या. काही बदल हवे असल्यास त्यात सुधारणा करा.
सबमिशन: माहिती अचूक असल्याची खात्री झाल्यावर शेवटी ‘सबमिट’ (Submit) करा.

■ ११ अंकी ‘SE ID’ नक्की जपून ठेवा:

सबमिशनची प्रक्रिया पूर्ण झाल्यावर तुम्हाला ११ अंकी ‘SE ID’ (स्व-गणना क्रमांक) प्राप्त होईल. हा क्रमांक काळजीपूर्वक लिहून ठेवावा किंवा त्याचा ‘स्क्रीनशॉट’ (Screenshot) काढून ठेवावा. जेव्हा प्रगणक माहिती संकलनासाठी तुमच्या घरी येतील, तेव्हा त्यांना फक्त हा ११ अंकी क्रमांक दाखवावा लागेल.

तुमची अचूक माहिती ही देशाच्या भविष्यातील विकासासाठी अत्यंत महत्त्वाची असल्याने, सर्व नागरिकांनी या राष्ट्रीय कार्यात आपला सक्रिय सहभाग नोंदवावा.