अक्षय तृतीयेनिमित्त पितरांना पाणी देण्याची परंपरा; साताऱ्यातील राजवाडा परिसरात मातीच्या ‘सुगडां’ची विक्री सुरू
साडेतीन मुहूर्तांपैकी एक असलेल्या ‘अक्षय तृतीया’ सणानिमित्त पितरांना पाणी देण्यासाठी लागणाऱ्या मातीच्या सुगडांची (सुघट) साताऱ्यातील राजवाडा परिसरात मोठ्या प्रमाणावर विक्री सुरू झाली असून खरेदीसाठी नागरिकांची लगबग पाहायला मिळत आहे.
स्थैर्य, सातारा, दि. १६ एप्रिल : हिंदू धर्मात साडेतीन मुहूर्तांपैकी एक अत्यंत शुभ मुहूर्त मानल्या जाणाऱ्या ‘अक्षय तृतीया’ सणाला अनन्यसाधारण महत्त्व आहे. येत्या रविवारी हा सण घरोघरी मोठ्या उत्साहात आणि पारंपरिक पद्धतीने साजरा केला जाणार आहे. अक्षय तृतीयेच्या दिवशी आपल्या घरातील पूर्वजांचे म्हणजेच पितरांचे स्मरण करून त्यांना पाणी देण्याची प्राचीन धार्मिक प्रथा आहे. या परंपरेसाठी लागणाऱ्या मातीच्या भांड्यांनी म्हणजेच ‘सुगडां’नी (सुघट) साताऱ्याची बाजारपेठ सजली आहे.
राजवाडा परिसरात ‘सुगड’ खरेदीसाठी लगबग
पितरांना पाणी देण्यासाठी विशेष आकाराची मातीची भांडी वापरली जातात, ज्यांना ‘सुघट’ किंवा ‘सुगड’ असे म्हटले जाते. आगामी अक्षय तृतीया सणाच्या पार्श्वभूमीवर सातारा शहरातील मुख्य बाजारपेठ असलेल्या राजवाडा परिसरात ही मातीची भांडी मोठ्या प्रमाणावर विक्रीसाठी दाखल झाली आहेत. नागरिकही आपल्या परंपरेचे पालन करण्यासाठी या सुगडांची खरेदी करताना दिसत आहेत. कुंभार बांधवांनी अत्यंत सुबक आणि विविध आकारांची मातीची भांडी विक्रीसाठी उपलब्ध केली आहेत.
आंब्याचे दान आणि पूर्वजांचे ऋण
अक्षय तृतीयेच्या दिवशी पूर्वजांच्या स्मृतीप्रित्यर्थ विविध दानांचे महत्त्व शास्त्रात सांगितले आहे.
दरवर्षी अक्षय तृतीयेच्या पवित्र मुहूर्तावर पूर्वजांच्या नावाने आंब्याचे दान देण्याची प्रथा आहे. तसेच, उन्हाळ्याची तीव्रता लक्षात घेऊन पितरांना या थंड मातीच्या भांड्यातून (सुगड) पाणी पाजून त्यांचे ऋण फेडण्याची आणि त्यांच्याप्रती कृतज्ञता व्यक्त करण्याची ही धार्मिक परंपरा वर्षानुवर्षे अखंडपणे सुरू आहे.
(छायाचित्र : अतुल देशपांडे, सातारा)
