फलटण एज्युकेशन सोसायटीचा अमृत महोत्सव; ‘ग्रामीण नॉलेज हब’कडे वाटचाल

स्वातंत्र्यपूर्व काळातील शैक्षणिक परंपरा पुढे नेत फलटण एज्युकेशन सोसायटी अमृत महोत्सवी टप्प्यावर पोहोचली आहे. आता AI, डिजिटल तंत्रज्ञान, संशोधन व नवोपक्रमावर भर दिला जाणार आहे.

स्थैर्य, फलटण, दि. २५ ऑगस्ट : ग्रामीण भागातील विद्यार्थ्यांसाठी शिक्षणाची दारे खुली करणाऱ्या फलटण एज्युकेशन सोसायटीने अमृत महोत्सवी टप्पा गाठला आहे. १८७१ मध्ये सुरू झालेल्या शैक्षणिक प्रवासाला १९५१ मध्ये संस्थात्मक स्वरूप मिळाले. प्राथमिक शिक्षणापासून उच्च व व्यावसायिक शिक्षणापर्यंत विस्तारलेली ही संस्था आता कृत्रिम बुद्धिमत्ता, डिजिटल तंत्रज्ञान, संशोधन आणि नवोपक्रमाच्या माध्यमातून ‘ग्रामीण नॉलेज हब’ म्हणून विकसित होण्याच्या दिशेने वाटचाल करीत आहे.

राजाश्रयातून शिक्षणाची मुहूर्तमेढ

फलटण संस्थानात १८७१ मध्ये ॲग्लो व्हर्नाक्युलर स्कूल सुरू करण्यात आली. सर्व जाती-धर्मांच्या मुलांना मोफत शिक्षण उपलब्ध करून देण्याचा विचार त्या काळात पुढे आला. १८८४-८५ मध्ये मुलींसाठी स्वतंत्र शाळा सुरू करून स्त्री शिक्षणालाही प्रोत्साहन देण्यात आले.

पुढे शाळेसाठी स्वतंत्र वास्तू उभारण्यात आली आणि १ जानेवारी १८९५ रोजी तिचे ‘मुधोजी हायस्कूल’ असे नामकरण करण्यात आले. स्वातंत्र्यानंतर संस्थानांच्या विलीनीकरणाच्या काळातही ही शैक्षणिक परंपरा पुढे नेण्यात आली.

१९५१ मध्ये फलटण एज्युकेशन सोसायटीची स्थापना

२७ फेब्रुवारी १९५१ रोजी फलटण एज्युकेशन सोसायटीची स्थापना झाली. त्यानंतर स्थानिक शिक्षणप्रेमी, शिक्षक आणि नेतृत्वाच्या सहभागातून संस्थेचा विस्तार होत गेला. प्राथमिक, माध्यमिक, उच्च माध्यमिक आणि उच्च शिक्षणाच्या विविध शाखा उभ्या राहिल्या.

ग्रामीण विद्यार्थ्यांना उच्च शिक्षणासाठी मोठ्या शहरांकडे जावे लागू नये, या उद्देशाने मुधोजी महाविद्यालयासह कृषी, अभियांत्रिकी, फार्मसी आणि उद्यानविद्या क्षेत्रातील शिक्षणाच्या संधी उपलब्ध करण्यात आल्या. त्यामुळे परिसरातील विद्यार्थ्यांना फलटणमध्येच उच्च आणि व्यावसायिक शिक्षणाचे विविध पर्याय उपलब्ध झाले.

शिक्षणाच्या गुणवत्तेवर भर

संस्थेने विस्ताराबरोबर शिक्षणाच्या गुणवत्तेलाही महत्त्व दिले आहे. मुधोजी महाविद्यालयाला NAAC A+, तर अभियांत्रिकी महाविद्यालयाला NAAC A आणि NBA मानांकन मिळाले आहे. अभियांत्रिकी महाविद्यालयाला स्वायत्ततेचा दर्जाही प्राप्त झाला आहे.

विद्यार्थ्यांनी विद्यापीठ स्तरावर मिळवलेली पदके, शिष्यवृत्ती, विविध स्पर्धा आणि क्रीडा क्षेत्रातील यशासह शिक्षकांचे संशोधन, पेटंट आणि शैक्षणिक योगदानातून संस्थेची शैक्षणिक वाटचाल विस्तारली आहे.

‘ग्रामीण नॉलेज हब’ची संकल्पना

कृत्रिम बुद्धिमत्ता, डिजिटल तंत्रज्ञान, रोबोटिक्स, डेटा सायन्स, ऑटोमेशन आणि आधुनिक संशोधनामुळे शिक्षणाचे स्वरूप वेगाने बदलत आहे. या बदलांचा विचार करून फलटण एज्युकेशन सोसायटीने ‘ग्रामीण नॉलेज हब’ म्हणून विकसित होण्याची दिशा स्वीकारली आहे.

ग्रामीण विद्यार्थ्यांना आधुनिक तंत्रज्ञान, डिजिटल साधने, संशोधनाच्या संधी आणि कौशल्याधारित शिक्षण उपलब्ध करून देण्यावर या संकल्पनेत भर आहे. अमृत महोत्सवी पर्वात पुढील २५ वर्षांसाठी AI आधारित शिक्षण, डिजिटल कॅम्पस, व्हर्च्युअल लॅब, संशोधन केंद्रे, इनक्युबेशन सेंटर आणि ग्रीन कॅम्पस यांसारख्या संकल्पनांचा विचार करण्यात आला आहे.

शेतीतही आधुनिक तंत्रज्ञानावर भर

कृषीप्रधान परिसराचा विचार करता स्मार्ट शेती, ड्रोन तंत्रज्ञान आणि आधुनिक सिंचन व्यवस्थेलाही महत्त्व देण्यात आले आहे. ड्रोनद्वारे शेतीचे निरीक्षण, अचूक सिंचन, माती-पाणी परीक्षण, हवामानावर आधारित शेती आणि डिजिटल कृषी व्यवस्थापन यांचा शिक्षणाशी समन्वय साधण्याची दिशा मांडण्यात आली आहे.

विद्यार्थ्यांमध्ये संशोधन आणि नवोपक्रमाची संस्कृती निर्माण करण्याबरोबर स्टार्टअपसाठी इनक्युबेशन सुविधा उभारण्यावरही भर देण्यात येणार आहे. यामुळे विद्यार्थ्यांना नोकरीच्या संधींबरोबर संशोधन, नवकल्पना आणि उद्योजकतेसाठीही व्यासपीठ उपलब्ध होऊ शकते.

नेतृत्वाखाली पुढील वाटचाल

फलटण एज्युकेशन सोसायटीचे अध्यक्ष आमदार रामराजे नाईक निंबाळकर, नियामक मंडळाचे चेअरमन रघुनाथराजे नाईक निंबाळकर आणि सेक्रेटरी संजीवराजे नाईक निंबाळकर यांच्या मार्गदर्शनाखाली संस्थेचा विस्तार आणि गुणवत्तावाढीची वाटचाल सुरू असल्याचे अमोल नाळे यांनी आपल्या लेखात नमूद केले आहे.

शिक्षणाचा विस्तार, व्यावसायिक अभ्यासक्रम, विद्यार्थी केंद्रित उपक्रम, आधुनिक पायाभूत सुविधा आणि तंत्रज्ञानाधारित शिक्षण यांचा समन्वय साधण्यावर संस्थेच्या पुढील वाटचालीत भर राहणार आहे.

अमृत महोत्सवातून भविष्याचा संकल्प

१८७१ मध्ये एका शाळेपासून सुरू झालेला शैक्षणिक प्रवास पुढे विविध शाळा, महाविद्यालये आणि अभ्यासक्रमांपर्यंत विस्तारला. १९५१ मध्ये संस्थात्मक स्वरूप मिळालेल्या या प्रवासाने आता अमृत महोत्सवी टप्पा गाठला आहे.

भूतकाळातील शैक्षणिक परंपरा जपत ग्रामीण विद्यार्थ्यांना ज्ञान, कौशल्य, संशोधन आणि आधुनिक तंत्रज्ञानाच्या संधी उपलब्ध करून देण्याची दिशा संस्थेने स्वीकारली आहे. ‘ग्रामीण नॉलेज हब’ची संकल्पना प्रत्यक्षात आल्यास फलटणच्या शैक्षणिक वाटचालीत हा महत्त्वाचा टप्पा ठरणार आहे.