देशभरात कोजागिरी पौर्णिमेचा उत्साह; महाराष्ट्रात आटीव दूध तर इतर राज्यात वेगवेगळ्या परंपरा
थेट WhatsApp वर मिळवा
आश्विन महिन्यातील पौर्णिमेला साजरी होणारी कोजागिरी पौर्णिमा देशभरात वेगवेगळ्या सांस्कृतिक आणि धार्मिक परंपरांनी उत्साहात साजरी केली जाते, ज्यामध्ये महाराष्ट्रात दूध आटवून जागरण केले जाते तर इतर राज्यांत लक्ष्मीपूजन व गरब्याचे आयोजन केले जाते.
स्थैर्य, सातारा, दि. २५ ऑक्टोबर : भारतीय संस्कृतीमध्ये सण आणि उत्सवांना विशेष महत्त्व असून आश्विन महिन्यातील पौर्णिमेला साजरी होणारी कोजागिरी पौर्णिमा देशभरात विविधतेतून एकतेचे दर्शन घडवते. ‘को जागर्ति?’ म्हणजेच ‘कोण जागे आहे?’ असा प्रश्न विचारत या रात्री जागरण करणाऱ्यांवर देवी लक्ष्मीची कृपा होते, अशी धार्मिक मान्यता आहे. पावसाळा संपून शरद ऋतूच्या आगमनानंतर येणाऱ्या या पौर्णिमेचे विविध राज्यांमधील स्वरूप अत्यंत वैशिष्ट्यपूर्ण आहे.
विविध राज्यांमधील कोजागिरीच्या परंपरा
महाराष्ट्रात कोजागिरी पौर्णिमेनिमित्त आटीव दुधाचा प्रसाद चंद्रप्रकाशात ठेवण्याची आणि गच्चीवर किंवा अंगणात एकत्र येऊन जागरण करण्याची परंपरा आहे. पश्चिम बंगालमध्ये या सणाला ‘कोजागरी लक्ष्मी पूजा’ म्हणून उत्साहात साजरे केले जाते, जिथे तांदळाच्या पिठाने सुंदर ‘अल्पना’ काढून देवी लक्ष्मीची आराधना केली जाते. याशिवाय गुजरातमध्ये ‘शरद पूनम’ या नावाने ओळखल्या जाणाऱ्या या उत्सवात चंद्रप्रकाशात रास-गरबा खेळण्याची आणि दूध-पोहे खाण्याची मोठी परंपरा आहे. उत्तर भारतातही श्रीकृष्णाच्या रासलीलेचे स्मरण करत हा उत्सव आनंदात साजरा केला जातो.
आरोग्य आणि सामाजिक एकोप्याचा संदेश
धार्मिक मान्यतेनुसार चंद्राच्या प्रकाशात ठेवलेले दूध आरोग्यासाठी लाभदायक मानले जाते. या सणाच्या निमित्ताने कुटुंबीय आणि मित्रमंडळी एकत्र येतात, ज्यामुळे कौटुंबिक स्नेह आणि सामाजिक एकोपा वाढण्यास मदत होते. देशभरात वेगवेगळ्या पद्धतींनी साजरी होणारी ही पौर्णिमा भारतीय संस्कृतीची समृद्ध परंपरा अधोरेखित करते.
