सातारा शहरात १० मे रोजी रंगणार ‘शून्य सावलीचा’ अद्भुत खेळ! खगोलप्रेमींसाठी पर्वणी

 स्थैर्य, सातारा, दि. ९ : दररोज आपली सावली आपल्या सोबत असते, पण वर्षातील असा एक क्षण येतो जेव्हा सूर्य बरोबर आपल्या डोक्यावर येतो आणि आपली सावली काही काळासाठी पूर्णपणे अदृश्य होते. खगोलप्रेमी आणि निसर्गप्रेमींसाठी हा एक पर्वणीचा काळ असतो. सातारा जिल्ह्यात हा आगळावेगळा ‘शून्य सावली दिवस’ (Zero Shadow Day) येत्या १० मे रोजी अनुभवता येणार आहे.

शून्य सावली दिवस म्हणजे काय?

सूर्याचा उत्तर गोलार्धातील प्रवास (उत्तरायण) सुरू असताना, सूर्य दररोज ०.५०° ने उत्तरेकडे सरकतो. जेव्हा सूर्याचे उत्तरायण आपल्या शहराच्या अक्षांशावर येते, तेव्हा सूर्य दुपारी बरोबर डोक्यावर येतो. यावेळी सूर्याची किरणे पृथ्वीवर लंबवत पडतात, ज्यामुळे उभ्या वस्तूची सावली पायाखाली येते आणि ती दिसेनाशी होते. महाराष्ट्रात ३ मे पासून सुरू झालेला हा खगोलीय प्रवास आता साताऱ्याच्या उंबरठ्यावर आला आहे.

साताऱ्यातील शून्य सावलीची वेळ व ठिकाण

• तारीख: १० मे

  

• वेळ: दुपारी १२:१५ ते १२:३० दरम्यान (अचूक निरीक्षणासाठी १२:०० ते १२:३५ पर्यंत लक्ष ठेवावे)

• ठिकाण: मोकळे अंगण, घराचे छत किंवा मैदाने

  

घरच्या घरी करा विज्ञानाचा सोपा प्रयोग

हा निसर्गाचा चमत्कार पाहण्यासाठी तुम्हाला कोणत्याही मोठ्या दुर्बिणीची गरज नाही. तुम्ही घरच्या घरी अतिशय सोप्या पद्धतीने हा प्रयोग करू शकता:

• साहित्य: दोन फूट उंचीचा पोकळ पाईप, पाण्याची बाटली किंवा कोणतीही सरळ उभी राहणारी वस्तू.

• कृती: उन्हात सपाट जमिनीवर ही वस्तू सरळ उभी ठेवा.

• निरीक्षण: दुपारी १२ वाजल्यापासून वस्तूच्या सावलीकडे लक्ष द्या. जसजसा सूर्य डोक्यावर येईल, तसतशी सावली लहान होत जाईल आणि दुपारी ठराविक क्षणी ती पूर्णपणे गायब होईल!

सातारा आणि परिसरातील वेळापत्रक

साताऱ्यासोबतच शेजारील शहरांमध्येही हा अनुभव घेता येणार आहे. त्याचे वेळापत्रक खालीलप्रमाणे:

विशेष माहिती: भारतामध्ये २३.५०° अक्षांशाच्या पलीकडे (उदा. दिल्ली, काश्मीर) सूर्य कधीही थेट डोक्यावर येत नाही. त्यामुळे शून्य सावलीचा हा अद्भुत अनुभव फक्त दक्षिण आणि मध्य भारतातच घेता येतो.