भारतातील शिक्षण व्यवस्थेचे वास्तव; देशातील एक लाखाहून अधिक शाळा एकाच शिक्षकाच्या भरवशावर
थेट WhatsApp वर मिळवा
देशातील शालेय शिक्षण व्यवस्थेबाबत केंद्रीय शिक्षण मंत्रालयाच्या UDISE+ अहवालातून अत्यंत चिंताजनक वास्तव समोर आले असून, देशातील तब्बल एक लाखांहून अधिक शाळा आजही केवळ एकाच शिक्षकाच्या भरोशावर सुरू असल्याचे स्पष्ट झाले आहे.
स्थैर्य, सातारा, दि. ०९ नोव्हेंबर : केंद्रीय शिक्षण संसदेत सादर करण्यात आलेल्या UDISE+ च्या ताज्या अहवालानुसार, देशातील १,००,८४३ शाळांमध्ये प्रशासकीय कामे, मुलांची उपस्थिती आणि पहिली ते पाचवीपर्यंतच्या सर्व वर्गांना शिकवण्याची संपूर्ण जबाबदारी एकाच शिक्षकावर आहे. सरकारी, अनुदानित आणि काही खाजगी शाळांचा यामध्ये समावेश असून, मागील वर्षाच्या तुलनेत संख्येत किंचित घट झाली असली तरी हा आकडा शिक्षण क्षेत्रासाठी चिंतेचा विषय बनला आहे.
राज्यांची स्थिती आणि विद्यार्थ्यांवर परिणाम
राज्यनिहाय आकडेवारीनुसार, आंध्र प्रदेशमध्ये सर्वाधिक १६,३५७ शाळांमध्ये एकच शिक्षक कार्यरत आहे. त्यानंतर झारखंडमध्ये ९,८२७ आणि महाराष्ट्रात ९,९६९ शाळांमध्ये अशीच परिस्थिती आहे. या एकल-शिक्षक शाळांमध्ये जवळपास २९ लाखांहून अधिक विद्यार्थी शिक्षण घेत आहेत. प्राथमिक स्तरावर ठराविक मुलांमागे शिक्षक असणे अनिवार्य असताना, ग्रामीण भागातील शिक्षक बदल्या आणि नियुक्त्यांमधील त्रुटींमुळे विद्यार्थ्यांच्या गुणवत्तेवर आणि शिक्षणावर थेट परिणाम होत आहे.
शासकीय उपाययोजना आणि शाळांचे विलिनीकरण
या समस्येवर मात करण्यासाठी शिक्षण मंत्रालयाकडून ज्या शाळांमध्ये विद्यार्थ्यांची पटसंख्या अत्यंत कमी किंवा शून्य आहे, त्यांना नजीकच्या मोठ्या शाळांमध्ये विलीन (मर्जर) करण्याचे धोरण राबवले जात आहे. तसेच दुर्गम भागातील शाळांमध्ये अतिरिक्त शिक्षक पुन्हा नियुक्त करण्याबाबतही हालचाली सुरू आहेत.
