शेतकऱ्यांच्या कष्टाला मिळेना दाम; निसर्ग अन् बाजारव्यवस्थेच्या दुहेरी संकटात बळीराजा
शेतमालाचे कोसळलेले भाव, निर्यातीतील अडथळे आणि अवकाळी पावसाचे संकट यामुळे राज्यातील शेतकरी हवालदिल झाला आहे. कष्टाला योग्य मोबदला मिळत नसल्याने शेतकरी वर्गातून आता हक्कासाठी आणि न्यायासाठी ‘महायुद्धा’ची हाक दिली जात आहे.
स्थैर्य, फलटण, दि. ३१ मार्च : राज्यातील शेतकरी आज पुन्हा एकदा आर्थिक, नैसर्गिक आणि सदोष बाजारव्यवस्थेच्या दुष्टचक्रात सापडला आहे. अहोरात्र कष्ट करूनही त्याच्या घामाला योग्य दाम मिळत नसल्याने शेतकरी वर्गात संतापाची मोठी लाट उसळत आहे. ‘उत्पादन वाढले, मेहनत वाढली, पण उत्पन्न मात्र घटले’, अशी अत्यंत विचित्र आणि वेदनादायक परिस्थिती सध्या संपूर्ण राज्यभर पाहायला मिळत आहे.
केळी मातीमोल, तर कांदा थेट मातीत गाडण्याची वेळ!
बाजारात ६० रुपये डझनाने विकली जाणारी केळी, शेतकऱ्यांच्या बांधावर मात्र व्यापाऱ्यांकडून केवळ १.५० रुपये प्रति किलो या मातीमोल भावाने मागितली जात आहे. दरातील ही प्रचंड तफावत शेतकऱ्यांच्या जखमेवर मीठ चोळणारी ठरत आहे. व्यापाऱ्यांच्या साखळीत दर वाढतात आणि नफाही मिळतो, पण उत्पादक शेतकऱ्याच्या हातात मात्र तुटपुंजे पैसेच उरतात.
कांद्याची अवस्था तर याहूनही भीषण बनली आहे. उन्हातान्हात राबून, रक्ताचे पाणी करून जोपासलेला कांदा बाजारात नेण्याचा वाहतूक खर्चही निघत नसल्याने, अनेक शेतकऱ्यांवर तो कांदा स्वतःच्या हाताने शेतातच ट्रॅक्टर फिरवून गाडण्याची वेळ आली आहे. स्वतःचे पीक डोळ्यांसमोर नष्ट करताना शेतकऱ्याला होणाऱ्या वेदना शब्दांत मांडण्यापलीकडच्या आहेत.
निर्यात ठप्प अन् अवकाळीचा तडाखा:
द्राक्षे आणि केळी यांसारख्या नगदी पिकांनाही या परिस्थितीचा मोठा फटका बसला आहे. परदेशात निर्यात होणारा माल कोल्ड स्टोरेज, बंदरे आणि कंटेनरमध्ये अडकून पडल्याने शेतकऱ्यांच्या ‘दोन पैसे मिळतील’ या आशेचा पूर्णपणे चुराडा झाला आहे. दुसरीकडे, भाजीपाला विक्रीअभावी शेतातच सुकून चालला आहे.
यातच भर म्हणून गेल्या आठ दिवसांत राज्यात झालेल्या अवकाळी पाऊस आणि गारपिटीने हजारो हेक्टरवरील पिके उद्ध्वस्त केली आहेत. ज्या मातीला शेतकरी आई मानतो आणि ज्या आभाळाला बाप मानतो, तेच आता वैऱ्यासारखे कोसळत असल्याची तीव्र भावना शेतकरी वर्गातून व्यक्त होत आहे.
जागतिक युद्धाचे चटके फक्त शेतकऱ्यालाच का?
जगभर कुठेही युद्ध झाले की इंधन, धान्य, धातू यांसारख्या वस्तूंचे भाव वाढताना दिसतात. मात्र, त्याच वेळी शेतकऱ्याच्या शेतीमालाचे भाव कोसळतात, ही विसंगती अत्यंत चटका लावणारी आहे. उत्पादन करणारा हात रिकामा राहतो, तर बाजारात नफा साखळीत अडकून राहतो, हीच या व्यवस्थेची खरी शोकांतिका आहे.
शेतकऱ्यांची ‘न्यायाच्या महायुद्धा’ची हाक:
या सर्व भीषण पार्श्वभूमीवर शेतकरी वर्गातून आता ‘न्यायाच्या महायुद्धाची’ हाक दिली जात आहे. हे युद्ध रक्ताचे नसून हक्काचे असावे, अशी ठाम भूमिका मांडली जात आहे. या युद्धात कुणाचा पराभव करणे हा हेतू नसून, शेतकऱ्याच्या घामाला योग्य भाव मिळणे, त्याच्या कष्टाचा सन्मान होणे आणि बाजारव्यवस्थेत पारदर्शकता येणे हाच खरा विजय मानला जात आहे.
शेतकरी हा केवळ अन्नदाता नसून तो देशाच्या अर्थव्यवस्थेचा मुख्य कणा आहे. त्याच्या कष्टाला योग्य किंमत मिळाली, तरच ग्रामीण अर्थव्यवस्था मजबूत होईल आणि देशाचा विकास शाश्वत बनेल. शासनाने याकडे गांभीर्याने लक्ष न दिल्यास, वाढती नाराजी आणि असंतोष भविष्यात मोठ्या जनआंदोलनाचे रूप धारण करू शकतो, असा इशाराही दिला जात आहे.
