‘फक्त उत्साहाने काम होत नाही, भक्कम रचना हवी’; प्रगत शिक्षण संस्थेच्या ४० व्या वर्धापन दिनी डॉ. मॅक्सिन बर्नसन यांनी उलगडले यशाचे गमक!

• प्रगत शिक्षण संस्थेचा ४० वा वर्धापन दिन सोहळा भावपूर्ण वातावरणात संपन्न

• “शाळा म्हणजे मुलांच्या आत्मविश्वासाला पंख देणारे आकाश असावे” – डॉ. मॅक्सिन बर्नसन

• आजी-माजी विद्यार्थी आणि शिक्षकांच्या आठवणींनी सभागृह हेलावले

• ४० वर्षांच्या शैक्षणिक प्रवासाचा उलगडा

स्थैर्य, फलटण, दि. 21 नोव्हेंबर : प्रगत शिक्षण संस्थेच्या ४० वर्षपूर्तीनिमित्त फलटणमध्ये एका अत्यंत भावपूर्ण आणि प्रेरणादायी सोहळ्याचे आयोजन करण्यात आले होते. चार दशके जपलेले स्वप्न, संघर्ष आणि जिद्दीचे प्रतिबिंब या सोहळ्यात पाहायला मिळाले. यावेळी संस्थेच्या संस्थापक आणि प्रसिद्ध भाषातज्ज्ञ डॉ. मॅक्सिन बर्नसन यांनी उपस्थितांशी संवाद साधताना संस्थात्मक यशाचे सार उलगडले. “कोणतेही मोठे काम टिकून राहण्यासाठी एक भक्कम रचना (Structure) आवश्यक असते. फक्त उत्साहाने काम पुढे नेता येत नाही,” असे मार्मिक विचार त्यांनी व्यक्त केले.

उत्साहापेक्षा ‘स्ट्रक्चर’ महत्त्वाचे

डॉ. बर्नसन यांनी आपल्या भाषणात संस्थात्मक स्थैर्यावर भर दिला. त्या म्हणाल्या, “Enthusiasm alone can’t keep you going for years. But structure will remain.” (केवळ उत्साह तुम्हाला वर्षाानुवर्षे पुढे नेऊ शकत नाही, पण योग्य रचना कायम राहते). उपक्रमाला स्थैर्य, सातत्य आणि आत्मा देण्यासाठी भक्कम पाया असणे अत्यावश्यक असल्याचे त्यांनी सांगितले. त्यांच्या या विचाराने उपस्थित माजी विद्यार्थी आणि शिक्षक वर्ग अंतर्मुख झाला.

शाळा म्हणजे भीती नसलेले आकाश

आपल्या शैक्षणिक तत्त्वज्ञानाबद्दल बोलताना डॉ. बर्नसन म्हणाल्या, “माझं स्वप्न खूप साधं आहे. कोणतेही मूल शिक्षणापासून वंचित राहू नये. शाळा ही मुलांची भीती वाढवणारी इमारत नसावी; तर ती त्यांच्या कल्पनांना दिशा देणारा आणि आत्मविश्वासाला पंख देणारा एक खुला आकाश असावा.” मुलांची भाषा, बोली आणि अनुभव हीच त्यांची खरी ओळख असून, हा पाया मजबूत असेल तर ती कोणत्याही संकटात उभी राहू शकतात, असेही त्यांनी नमूद केले.

प्रयोगांची प्रयोगशाळा: प्रगत शिक्षण संस्था

संस्थेच्या उपाध्यक्षा डॉ. मंजिरी निंबकर यांनी संस्थेच्या ४० वर्षांच्या प्रवासाचा आढावा घेतला. फलटण, माण आणि औसा तालुक्यातील शाळांमधील प्रयोग, शिक्षक प्रशिक्षण आणि मुलांच्या गरजांकडे पाहण्याचा संवेदनशील दृष्टीकोन त्यांनी मांडला. “आमची शाळा ही एक प्रयोगशाळा आहे. इथले प्रयोग म्हणजे केवळ सिद्धांत नसून ते मुलांच्या जीवनात भिनलेले अनुभव आहेत,” असे त्या म्हणाल्या.

कार्यकारी अधिकारी प्रकाश अनभुले यांनी सत्राचे संयोजन केले आणि डॉ. बर्नसन यांच्यावरील ‘स्वप्नवेडी’ या कवितेने उपस्थितांची मने जिंकली.

आठवणींचा कप्पा आणि पाणावलेले डोळे

‘माणसं घडवणारा आणि जोडणारा’ या सत्रात अनेक माजी विद्यार्थी, शिक्षक आणि कर्मचाऱ्यांनी आपल्या आठवणींना उजाळा दिला. अनिता कुलकर्णी, निलोफर शेख, आशा चव्हाण, माधुरी भगत, प्रदीप ढेकळे, ऍड. श्याम अहिवळे, प्रितम पवार, राजेश्वरी भिरंगी यांनी सांगितलेल्या आठवणींनी सभागृहात भावनांची गर्दी झाली. “ही संस्था आमचं घर आहे,” हीच भावना सर्वांच्या बोलण्यातून व्यक्त होत होती.

यावेळी डॉ. मंजिरी निंबकर यांनी ‘मातीत रुजलेलं आभाळ’ या पुस्तिकेतील अंश वाचले, तर ‘कहाणी प्रगत शिक्षण संस्थेची’ या लघुपटाने ४० वर्षांचा प्रवास जिवंत केला.

मान्यवरांची उपस्थिती

कार्यक्रमास झिया कुरेशी, डॉ. चंदा निंबकर, नीलिमा गोखले, डॉ. नंदिनी निंबकर, ऑस्ट्रेलियन हितचिंतक गॅवन ब्रोमिलो, पर्यावरणप्रेमी सुनील करकरे, प्राचार्य डॉ. सुधीर इंगळे यांच्यासह अनेक मान्यवर उपस्थित होते. कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन जनसंपर्क अधिकारी सोमीनाथ घोरपडे यांनी अत्यंत आत्मीयतेने केले. पसायदानाने कार्यक्रमाची सांगता झाली.